Twee op de drie geneesmiddelen zonder terugbetaling in België worden wél terugbetaald in minstens de helft van de EU6-landen

Newsletter
Informatie
Sector
Markttoegang
Terugbetaling

Naar jaarlijkse gewoonte, werd ook dit jaar de toegang tot innovatieve geneesmiddelen in België vergeleken met die van andere Europese landen a.d.h.v. de EFPIA W.A.I.T.-indicator (Waiting to Access Innovative Therapies). Deze studie onderzoekt in welke mate geneesmiddelen die door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) worden goedgekeurd, terugbetaald worden in de verschillende Europese landen en hoeveel tijd gemiddeld verloopt tussen EMA-goedkeuring en effectieve terugbetaling.

W.A.I.T. Indicator
Bron: EFPIA WAIT indicator survey 2025 (mei 2026) – status op 05/01/2026

Begin januari 2026 werd in België slechts 49 % van de 168 geneesmiddelen die tussen 2021 en 2024 door het EMA werden goedgekeurd, terugbetaald. België blijft daarmee matig presteren in vergelijking met de EU6-landen, een groep van zes landen die door onze overheid vaak als referentielanden worden beschouwd: Duitsland (93 %), Oostenrijk (85 %), Frankrijk (60 %), Nederland (54 %), Finland (44 %) en Ierland (32 %). 

Negatieve terugbetalingsuitkomsten in België onder de loep

Naast de W.A.I.T.-indicator, voert pharma.be zelf ook jaarlijks een analyse uit over de uitkomst van terugbetalingsaanvragen van haar leden in het voorafgaande jaar in België. Deze analyse berust op terugbetalingsprocedures waarvan het definitief voorstel dateert van het afgelopen jaar (2025 - status op 3/06/2026). Door het verschil in methodologie en timing omvat onze analyse geneesmiddelen die wellicht pas in het volgende W.A.I.T.-indicator cohort (2022-2025) zijn opgenomen.  

Uit deze analyse blijkt dat in 2025 slechts 62 % van de innovatieve geneesmiddelen of nieuwe indicaties, waarvoor in België een terugbetalingsaanvraag werd ingediend, definitief of tijdelijk terugbetaald raakten. Dit betekent dat bijna vier op de tien geneesmiddelen of nieuwe indicaties niet werden opgenomen in de terugbetaling. Proportioneel gezien gaat het om het hoogste aandeel negatieve uitkomsten van de voorbije vijf jaar.

pharma.be bevraagt ook jaarlijks haar leden die een innovatief geneesmiddel/nieuwe indicatie met negatieve terugbetalingsuitkomst hadden in België in het voorgaande jaar, om na te gaan hoe andere erkende Health Technology Assessment (HTA) autoriteiten deze geneesmiddelen hebben beoordeeld  en wat de terugbetalingsstatus van deze geneesmiddelen/indicaties is in de EU6 (een groep van zes Europese landen die als ‘referentielanden’ beschouwd worden, zijnde Frankrijk, Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Finland en Ierland). 

Analyse negatieve dossiers
Bron: pharma.be, analyse negatieve dossiers 2025
Analyse negatieve dossiers 2025
Bron: pharma.be, analyse negatieve dossiers 2025

Deze analyse omvatte 35 dossiers voor innovatieve geneesmiddelen of nieuwe indicaties die in 2025 voor het laatst besproken werden in de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG) én waarvoor in september 2026 nog steeds geen terugbetaling bekomen was in België. Ongeveer twee derde (63 %) werd in minstens de helft van de EU6 landen terugbetaald.

Onder de geneesmiddelen/indicaties met negatieve terugbetalingsuitkomst in België was er ook een erkende medische nood: 

  • Waaronder zeven weesgeneesmiddelen, dat zijn geneesmiddelen die bij het EMA de weesstatus krijgen omdat ze bedoeld zijn voor de behandeling van een zeldzame levensbedreigende of chronische sterk invaliderende ziekte waarvoor geen doeltreffende behandeling is goedgekeurd of ten opzichte waarvan het geneesmiddel een significant voordeel heeft.   
  • Voor zes van de achttien “klasse 1” dossiers (dossiers waarvoor door het bedrijf een meerwaarde wordt geclaimd vs. de bestaande alternatieven) – werd de meerwaarde bevestigd door de CTG.
  • Voor elf van de vijfendertig geneesmiddelen/indicaties werd door de Belgische overheid een “compassionate use” of “medisch nood” programma goedgekeurd, wat enkel mogelijk is wanneer er een onvervulde medische nood is.
  • Drie van de vijfendertig geneesmiddelen/indicaties behaalden in Frankrijk een ASMR [1] score van III. Deze ASMR-score wordt door de overheid bepaald en weerspiegelt de therapeutische (meer)waarde van het geneesmiddel/de indicatie. Een ASMR score III is een uitzonderlijke score. 
  • Voor elf indicaties was er een UMN (Unmet Medical Need) score [2] toegekend (scores tussen 6,1 en 9,2) en voor zes van de betreffende indicaties werd een therapeutische toegevoegde waarde erkend. 

Gezien de klinische evaluatie, waar de beoordeling en prijstoekenning op nationaal niveau plaatsvinden, is het niet onwaarschijnlijk dat er verschillen tussen de Europese landen bestaan. Het is echter zorgwekkend dat geneesmiddelen waarvoor onze eigen overheid erkent dat er een onvervulde medische nood bestaat en waarvoor andere landen een meerwaarde erkennen op basis van dezelfde klinische gegevens (en tevens vergoed worden), niet terugbetaald raken in België.

Daarbij maken we ook de kanttekening dat België een relatief klein Europees land is, maar zijn prijsbeslissingen kunnen internationaal sterk impacteren, doordat tal van landen de prijzen in België rechtstreeks of onrechtstreeks als referentie gebruiken. Dit zorgt in globale context voor extra druk, zeker nu ook de VS in 2025 de prijsdrukkingsmaatregel Most Favoured Nation heeft geïmplementeerd. Deze maatregel is bedoeld om de kosten van geneesmiddelen in de VS te verlagen door de prijzen af te stemmen op de lagere prijzen in een groep van op basis van BBP vergelijkbare landen, waaronder België.

De indieningsratio van terugbetalingsaanvragen in België bleef de afgelopen jaren redelijk stabiel: voor ongeveer 80 % van de door het EMA goedgekeurde geneesmiddelen werd een terugbetalingsaanvraag ingediend [3]. Daarmee behoort België tot de landen met de hoogste indieningspercentages in Europa. Maar ondanks de hoge indieningsratio, fluctueerde de terugbetalingsratio maar rond 50 %. 

Verschillende vaststellingen doen vrezen dat de toegang tot innovatieve geneesmiddelen voor Belgische patiënten nog verder achterop dreigt te raken ten opzichte van andere Europese landen: 

  1. In 2025 bereikte het aandeel negatieve uitkomsten van terugbetalingsprocedures het hoogste niveau in vijf jaar.
  2. Tegelijkertijd blijkt dat bijna twee derde van de onderzochte geneesmiddelen in minstens de helft van de EU6-landen wél wordt terugbetaald. 
  3. De historische W.A.I.T.-indicator toont bovendien aan dat de terugbetalingsgraad in België slechts 59 % bedraagt voor geneesmiddelen die tussen 2014 en 2024 door het EMA werden goedgekeurd.

Belgische en Europese hervormingen moeten toegang tot innovatieve geneesmiddelen verbeteren

De geplande hervorming van de Belgische terugbetalingsprocedures en Europese initiatieven zullen ertoe moeten leiden dat de patiënt op een snellere maar ook duurzame wijze toegang zal krijgen tot innovatieve geneesmiddelen die hun medische nood vervullen. 

We zijn verheugd dat de Equitable Early and Fast Access procedure van het RIZIV op 1 maart 2026 in voege getreden is, dewelke een vroegtijdige tijdelijke terugbetaling tracht te voorzien voor beloftevolle geneesmiddelen die de hoogste medische noden beantwoorden. Deze vroege toegang heeft pas echt impact, indien deze zich ook vertaalt in duurzame toegang voor de Belgische patiënt. 

Daarnaast insisteren we dat de Europese Joint Clinical Assessment (JCA) [4] ervoor moet zorgen dat de klinische waarde in een meer uniforme manier erkend wordt in de EU en dat deze, maar ook andere maatregelen, zoals de pharmaceutical act, de toegang tot innovatieve geneesmiddelen verbeteren (en versnellen) in plaats van een nieuwe laag van complexiteit toe te voegen die de (tijd tot) toegang verder in het gedrang brengt, evenals onze competitiviteit in de globale context vandaag verder onder druk zet. 

Wij rekenen erop dat België als coördinator van het HTA consortium hierbij werkt aan een kwaliteitsvolle beoordelingsprocedure en een voorbeeld zal worden in de top-5 Europese landen voor de beschikbaarheid van innovatieve geneesmiddelen. 

We moeten er dan ook alles aan doen om de toegang tot innovatieve geneesmiddelen voor de patiënten te vrijwaren en zelfs te verbeteren. 

Lize-Fonteyn-October-2026
Lize Fonteyn
Market Access Advisor

[1] https://pharma.be/nl/media/nieuws/twee-op-de-drie-geneesmiddelen-of-bijkomende-indicaties-die-in-belgie-geen-terugbetaling-krijgen-verkrijgen-die-wel-in-minstens-drie-van-de-eu6-landen 

[2] Unmet medical need score: score die bepaald wordt o.b.v. o.a. ernst van de aandoening en insufficiënt van de huidige standaardzorg met een score die hoger wordt naarmate de medische nood hoger is. 

[3] Meest recente data uit European Access Hurdles Portal – data Q12022 -Q2 2025

[4] https://pharma.be/nl/media/nieuws/twee-op-de-drie-geneesmiddelen-of-bijkomende-indicaties-die-in-belgie-geen-terugbetaling-krijgen-verkrijgen-die-wel-in-minstens-drie-van-de-eu6-landen 

Become a member

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van het reilen en zeilen binnen de farma-industrie, schrijf je dan in op onze nieuwsbrief!