Wereldvaccinatieweek 2026: ouderen willen zich laten vaccineren, maar missen een duidelijk vaccinatiebeleid

Belgische 60-plussers staan positief tegenover vaccinatie, maar botsen op een systeem dat nog te weinig is afgestemd op hun noden en leefwereld. Dat blijkt uit een recente bevraging van seniorenbeweging Neos vzw bij 356 leden van 60 jaar en ouder.

De resultaten tonen aan dat 95 % vaccinatie doeltreffend vindt en 89 % vaccins veilig acht. Bovendien beschouwt 94 % vaccinatie als de beste manier om zichzelf en anderen te beschermen. Dit sterke vertrouwen wordt echter niet altijd omgezet in effectieve vaccinatie. Ongeveer de helft van de ondervraagde senioren geeft aan niet goed te weten wanneer welke vaccins nodig zijn. De kennis over klassieke vaccins is hoog, maar slechts 59 % kent het RSV-vaccin en 32 % het vaccin  tegen gordelroos. [1]

Deze kenniskloof heeft een directe impact op de vaccinatiegraad. Volgens de gezondheidsenquête 2023-2024 van Sciensano, is in België slechts 13,6 % van de 65-plussers gevaccineerd tegen pneumokokken, ver onder de aanbeveling van 75 % van de Wereldgezondheidsorganisatie en in scherp contrast met de vaccinatiegraad van 94 % bij kinderen. [2]

Deze inzichten leggen een duidelijke realiteit bloot: hoewel ouderen sterk geloven in het nut van vaccinatie, ontbreekt vandaag het beleid dat hen effectief beschermt. Precies daarom benadrukken zowel de biofarmaceutische sector als Neos vzw de nood aan een duidelijk en toekomstgericht actiekader voor volwassenvaccinatie in België. Het succesvolle model bij kinderen, met een duidelijke vaccinatiekalender, systematische opvolging en actieve uitnodigingen, toont aan dat een goed uitgewerkt en structureelkader tot betere resultaten leidt. Organisaties zoals Kind & Gezin en de CLB’s volgen de vaccinatiestatus van kinderen nauwgezet op, ondersteund door duidelijke informatie en tijdige herinneringen. Voor volwassenen en ouderen ontbreekt vandaag een vergelijkbaar en structureel systeem.

Een sterker vaccinatiekader biedt voordelen die veel verder reiken dan enkel individuele bescherming. Het verlicht de druk op de gezondheidszorg, verbetert de levenskwaliteit en ondersteunt de arbeidsmarkt. Wanneer meer mensen gevaccineerd zijn, vermindert de belasting op huisartsen, spoedgevallendiensten en ziekenhuizen, waardoor zorgverleners meer ruimte krijgen om andere noden op te vangen.

De maatschappelijke meerwaarde van volwassenenvaccinatie wordt ook op Europees niveau steeds sterker erkend. In het licht van de vergrijzing, de stijgende chronische ziektelast en toenemende economische druk, wordt volwassenenvaccinatie gezien als een krachtig maar onderbenut instrument om zowel de volksgezondheid als de economische veerkracht te versterken. [3]

Studies tonen aan dat vaccinatie van volwassenen, in het bijzonder ouderen en mensen met chronische aandoeningen, hospitalisaties vermindert, de levenskwaliteit verbetert en zorgkosten drukt. Zo is er bijvoorbeeld een daling met 33 % in cardiovasculaire sterfte bij mensen met een cardiovasculaire aandoening die zich laten vaccineren tegen griep. [4]

Daarnaast zijn volwassenenvaccinatieprogramma’s zeer kosteneffectief: internationale analyses wijzen op een potentiële return on investment tot 19 keer de initiële investering. Gezonde volwassenen en ouderen blijven langer actief, leveren een belangrijke bijdrage aan de samenleving en ondersteunen zo de economische stabiliteit. [5]  De gemiddelde onbetaalde bijdragen van ouderen in de hele EU en Turkije kunnen een waarde vertegenwoordigen van 1,4 % van het bbp. [6]

Vaccinatie speelt bovendien een cruciale rol in de strijd tegen antimicrobiële resistentie (AMR): door infecties te voorkomen, vermindert het gebruik van antibiotica en wordt de opkomst van resistente bacteriestammen  afgeremd. [7] Dit is in het bijzonder relevant voor ouderen en mensen met chronische aandoeningen, bij wie infecties sneller tot ernstige complicaties kunnen leiden.

Het is tijd om de kloof tussen het vertrouwen van ouderen in vaccins en hun werkelijke bescherming te dichten. Dat vraagt om een ambitieus en coherent vaccinatiebeleid voor volwassenen en senioren, met een duidelijke, levenslange vaccinatiekalender, structurele financiering en een actieve rol voor zorgverleners in informatie en opvolging.

Om deze structurele tekortkomingen om te zetten in concrete vooruitgang, heeft pharma.be, met de ondersteuning van het adviesbureau Inovigate, , een reeks beleidsvoorstellen ontwikkeld. Ze vormen samen een stevig kader dat de omslag naar een duurzaam volwassenenvaccinatiebeleid mogelijk maakt:

• Ontwikkelen van een strategie en kader voor volwassenenvaccinatie in lijn met de doelstellingen op basis van een populatiegezondheidsbenadering
• Verkorten van de tijd tussen aanbeveling en toediening van vaccinatie doorheen alle levensfasen met een duidelijk financieringstraject
• Verhogen van het budget voor preventie en vaccinatie om de Belgische doelen voor volwassenvaccinatie te behalen 
• Degelijke gegevensregistratie ter ondersteuning van beleidsvorming
• Opzetten van op maat gemaakte campagnes die doeltreffender zijn om het bewustzijn en de kennis over vaccinatie te vergroten

Investeren in volwassenvaccinatie is een investering in een gezondere samenleving en een hogere levenskwaliteit. Dit vraagt om een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gezondheidsinstanties, beleidsmakers en burgers. De kennis en expertise zijn vandaag aanwezig om de stap te zetten van tijdelijke campagnes en losse initiatieven naar een structurele aanpak. Een geïntegreerde vaccinatiestrategie, waarin ouderen expliciet worden meegenomen als prioritaire doelgroep, is daarbij een logische volgende stap.