Kansen grijpen: hoe de nieuwe terugbetalingsprocedure én het nieuwe nationale kankerplan samen de toegang tot baanbrekende kankerinnovatie kunnen versnellen

De medische vooruitgang in kankeronderzoek zorgt voor nieuwe behandelingen die nog beter inspelen op de noden van patiënten. Zo speelt België een voortrekkersrol in hoopgevende innovaties als precisiegeneeskunde, cel- en gentherapie, immuuntherapie en mRNA-vaccins. Tijdige toegang is echter cruciaal. België kan hier nog wel een tandje bijsteken: volgens de EFPIA Patient W.A.I.T. Indicator 2025, scoort België, in vergelijking met de andere Europese landen, met de 15de plaats maar net boven het Europese gemiddelde qua snelle toegang van patiënten tot de nieuwste behandelingen. Het moet altijd de ambitie zijn van een land als België, dat kan bogen op een uitgebreide expertise in oncologie en kankeronderzoek, om een top-5 plaats te bezetten. 

In België wordt momenteel gewerkt aan de modernisering van het terugbetalingsproces voor geneesmiddelen. Het doel is om een toekomstbestendige procedure uit te werken om de terugbetaling “sneller, meer transparant en waardegericht” te maken, terwijl de duurzaamheid van het gezondheidszorgbudget wordt gewaarborgd. 

In het kader van de constructieve samenwerking over de optimalisatie van oncologische behandelingen, formuleert de sector een aantal toekomstgerichte aanbevelingen om de gezondheidseconomische evaluatie van innovatieve kankergeneesmiddelen in België te versnellen én te versterken:

• Vermijd dubbel werk dankzij de Europese gezamenlijke klinische analyse (Joint Clinical Assessment - JCA)

  Het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV) speelt een leidende rol in de Europese JCA. De JCA dient systematisch en integraal in rekening te worden gebracht binnen de nationale evaluatie zodat dubbel werk wordt vermeden en de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG) zich kan focussen op nationale aspecten.

• Erken de wetenschappelijke waarde van klinisch relevante eindpunten bij terugbetaling

  Door snellere ontwikkeling van behandelingen en betere opsporing, is het moeilijker om mature overlevingsdata te verzamelen. Klinisch relevante eindpunten zoals progressievrije overleving (Progression-free survival (PFS)), ziektevrije overleving (Disease-free survival (DFS)) en gebeurtenisvrije overleving (Event free survival (EFS)) zijn goede voorspellers van overleving. In vroege stadia van een ziekte en bij behandelingen die gericht zijn op genezing, hebben deze uitkomsten vaak ook op zich al veel waarde. In België worden deze eindpunten echter slechts beperkt erkend, terwijl ze wel door het Europese Geneesmiddelenbureau (EMA) aanvaard worden. Aanvaarding ervan zou snellere toegang tot innovatieve therapieën mogelijk maken.

• Benut de expertise van oncologen en hematologen bij terugbetaling

  De expertise van deze specialisten is noodzakelijk om de medische nood en meerwaarde van nieuwe therapieën te beoordelen. Daarom dienen wetenschappelijke beroepsverenigingen, waaronder de Belgian Society of Medical Oncology (BSMO) en de Belgian Hematology Society (BHS), ook een actieve rol te krijgen in de procedure.

Nieuwe diagnostische methoden zoals moleculaire beeldvorming, vloeibare biopsie (liquid biopsy) en kunstmatige intelligentie (AI) zorgen voor snellere en minder invasieve kankeropsporing. Next-generation sequencing (NGS) en Comprehensive Genomic Profiling (CGP) ondersteunen gepersonaliseerde kankerbehandelingen. De huidige terugbetalingsprocedure voor diagnostiek is echter ontoereikend en onvoldoende afgestemd op innovatieve testen. Afstemming tussen vergoeding van geneesmiddelen en bijbehorende tests is dringend noodzakelijk.

Innovatieve behandelingen en testen veranderen het kankerlandschap snel. België heeft alle troeven, maar procedures en organisatie van de zorg moeten mee evolueren. Het thema van Wereldkankerdag, “United by Unique”, benadrukt een mensgerichte aanpak. Zorg dicht bij huis waar mogelijk, gespecialiseerde zorg waar nodig, en duidelijke klinische zorgtrajecten zijn essentieel. Investeren in innovatie, een modern kankerplan en sterke netwerken zijn bouwstenen voor een zorgsysteem dat beter werkt voor iedereen. Als constructieve partner zet pharma.be zich actief in om samen met alle betrokkenen de hervorming van de terugbetalingsprocedure te realiseren en bij te dragen aan de ontwikkeling van een ambitieus, toekomstgericht kankerplan dat de toegang tot innovatieve behandelingen voor Belgische patiënten én hun zorgverleners versnelt en ondersteunt.