Wereldkankerdag: een nieuw kankerplan om samen de kwaliteit van zorg voor patiënten te verbeteren in België

Uit de recentste cijfers van het Belgian Cancer Registry (BCR) blijkt jammer genoeg dat Wereldkankerdag, een initiatief dat doet stilstaan bij de impact van deze ziekte, ook in ons land noodzakelijk blijft. Meer dan ooit zelfs, want het aantal Belgen dat de diagnose van kanker krijgt, stijgt jaar na jaar. Zo waren er in 2023 maar liefst 77.344 nieuwe diagnoses. De meest voorkomende kankers zijn prostaatkanker bij mannen en borstkanker bij vrouwen, gevolgd door long- en darmkanker bij zowel mannen als vrouwen. 

Gelukkig gaan ook de overlevingskansen in stijgende lijn. Het OECD-landenprofiel kanker van 2025 laat zien dat tussen 2011 en 2021 de kankersterfte bij mannen in ons land met 21 % daalde, en bij vrouwen met 15 %. In de hele EU daalde in diezelfde periode de kankersterfte bij mannen met 16 % en bij vrouwen met 9 %. Hoewel kanker in ons land méér voorkomt dan het Europese gemiddelde, doen we het op het vlak van kankerbestrijding beter.

Dat heeft onder meer te maken met de niet aflatende investeringen van onze biofarmaceutische sector in het ontwikkelen van innovatieve behandelingen en vaccins tegen kanker. Echte doorbraken, zoals immunotherapieën en precisiegeneeskunde, hebben het arsenaal aan kankerbestrijding de voorbije jaren al grondig veranderd en kunnen in de toekomst nog veel meer levens positief beïnvloeden. Zo wordt het binnen afzienbare tijd wellicht zelfs mogelijk om bepaalde types kanker volledig te genezen. 

De meerwaarde van deze innovatieve geneesmiddelen en vaccins is dan ook bijzonder groot. Ze zorgen in de eerste plaats voor een beduidende verhoging van de levensverwachting en -kwaliteit van de individuele patiënt en een belangrijke ontzorging van de vele mantelzorgers. Dit heeft op zijn beurt een verregaande positieve impact op de langetermijnkosten voor ons gezondheidszorgsysteem en op onze maatschappij en economie.

Zo berekende het Dolon Institute in een rapport over de transformatieve waarde van kankermedicijnen van 2025, dat in Europa jaarlijks 1,1 miljoen werknemers niet aan de slag kunnen omwille van hun ziekte of de belasting van hun kankerbehandeling. Ook bij hun directe omgeving zien we niet alleen emotionele stress maar ook noodgedwongen loopbaanonderbrekingen en financiële problemen. Innovatieve geneesmiddelen en vaccins tegen kanker slagen er nu al in om deze cijfers in belangrijke mate om te buigen, en er zitten nog heel wat innovaties in de pipeline.

De investeringen vanuit de biofarmaceutische sector alleen volstaan evenwel niet om de meerwaarde van innovatie voluit te laten renderen. Dat België beter scoort dan het EU-gemiddelde in het terugdringen van kankersterfte heeft ook te maken met het Belgische gezondheidszorgsysteem en het sterke ecosysteem rond innovatie in ons land. 

Toch komt net dit de voorbije jaren steeds meer onder druk te staan. De dwingende besparingen leiden helaas al te vaak tot kortetermijnacties, die voorbijgaan aan de brede, langetermijnimpact van farmaceutische innovatie. Dit is één van de belangrijke uitdagingen die pharma.be voor de aanpak van kanker in ons land ziet. Daarnaast maakt de innovatieve biofarmaceutische sector zich ook zorgen over de krapte bij het zorgpersoneel en over de ongelijke evoluties in kankerbestrijding tussen de gewesten en tussen socio-economische groepen in ons land.

Dit zijn uitdagingen die het volle rendement van innovatieve kankermedicijnen en -vaccins in de weg staan en die met vereende krachten moeten worden aangepakt. pharma.be was de voorbije jaren dan ook een bezieler voor een nieuw Belgisch kankerplan. Het vorige plan dateert immers al van 2008. De sector is dan ook bijzonder verheugd dat dit nieuwe nationale plan er dit jaar komt. Dit nieuwe plan moet ambitieus zijn en vooruit kijken. Het hele zorgsysteem moet zich klaarmaken voor de noden en de innovaties die eraan komen – baanbrekende geneesmiddelen, radioligandtherapieën, maar ook innovatieve diagnostische testen of chirurgische ingrepen. Opdat het nieuwe kankerplan een succes wordt en we dit succes ook kunnen meten, moet het plan duidelijke en ambitieuze doelen vooropstellen en de nodige financiering krijgen. Net zoals in het plan uit 2008 moet één van die objectieven het versnellen en verbeteren van de terugbetaling van innovatieve kankergeneesmiddelen zijn. 

Volgens de EFPIA Patient W.A.I.T. Indicator 2025, was van de nieuw vergunde kankergeneesmiddelen in de periode 2020-2023, slechts 57 % terugbetaald op 1 januari 2025 in België. Daarmee rankt België slechts als 15de in de lijst van EU Lidstaten. België moet als topland in oncologisch onderzoek en oncologische zorg altijd de ambitie hebben om in de top-5 te zitten. Enkel zo zal België deze toppositie kunnen behouden en verder versterken. Betere en duurzame toegang tot innovatieve behandelingen creëert en versterkt een positieve spiraal van innovatie: het trekt investeringen aan, verbetert de kwaliteit van gezondheidsdata, en stimuleert klinische studies. Daardoor krijgen patiënten sneller toegang tot nieuwe therapieën en blijven zorgverleners beschikken over topexpertise.

De leden van pharma.be staan alvast klaar om daarin hun engagement ten volle op te nemen.