Van renpaard naar melkkoe

Jarenlang was de innovatieve biofarmasector het renpaard van de Belgische economie: een motor van onderzoek, werkgelegenheid, export en gezondheidswinst. Vandaag moeten we vaststellen dat diezelfde sector steeds vaker wordt behandeld als een melkkoe. Via opeenvolgende, vaak verborgen lastenverhogingen en clawbacks op het geneesmiddelenbudget neemt de financiële druk toe, zonder dat daar een duidelijke strategische ambitie tegenover staat om de koppositie van ons land te beschermen. Dat staat in schril contrast met het maatschappelijke en economische belang van een sector die dagelijks bijdraagt aan betere zorg en toekomstgerichte oplossingen.

Die kortetermijnlogica vertaalt zich ook in een zorgwekkend gebrek aan ambitie op het vlak van toegang tot innovatieve geneesmiddelen. België behoort niet langer tot de kopgroep. Het gevolg is dat het grootste deel van het geneesmiddelenbudget (52 %) naar de terugbetaling van oudere behandelingen blijft gaan, terwijl nieuwe therapieën moeizaam of helemaal niet hun weg vinden naar de patiënt. De nieuwe procedure die op 1 maart van start ging om vroege en snelle toegang te verlenen voor geneesmiddelen met een hoge medische nood kan een stap vooruit zijn, door voor veelbelovende innovaties een snelheidsvak te creëren. Maar vandaag bestaat er geen enkele zekerheid dat deze behandelingen nadien ook structureel en breed toegankelijk zullen worden voor alle patiënten die ze nodig hebben. Zonder duidelijke doorstroming dreigt early access een tijdelijk experiment te blijven, zonder blijvende impact.

Als we er niet in slagen om België aantrekkelijk te houden voor innovatieve bedrijven, dan ondermijnen we niet alleen de zorgkwaliteit, maar ook onze positie als kennis en innovatiehub. België staat daarin niet alleen. De Europese koepelvereniging EFPIA publiceerde recent een studie die aantoont dat de concurrentiepositie van Europa nu al aan het verzwakken is. Het risico is reëel dat zich een scenario herhaalt dat we eerder zagen bij elektrische voertuigen, artificiële intelligentie en IT-systemen: domeinen waarin Europa te laat heeft gehandeld en de regie uit handen heeft gegeven aan andere werelddelen. Door de innovatieve biofarmasector niet expliciet als strategisch te erkennen en te valoriseren, dreigen Europa, en zeker ook België, één van de weinige trekkers voor innovatie, productiviteit en export die ons nog rest, te verliezen. En dat risico is reëel want de meest recente cijfers voor 2025 bevestigen een trendomslag die zich in 2024 voor het eerst aandiende. Ook in 2025 gaan bijvoorbeeld de tewerkstelling, de productiviteit en de export achteruit. 

De keuze is nochtans duidelijk. Ofwel blijven we inzetten op korte termijn besparingen en fiscale ingrepen die innovatie afremmen, ofwel kiezen we bewust voor een voorspelbaar, ambitieus en toekomstgericht beleid dat geneesmiddelen erkent als hefboom voor betere zorg én duurzame economische groei.

De tijd om te handelen is nu. Wij roepen beleidsmakers op om geneesmiddelen niet langer te behandelen als een budgettair probleem, maar als een strategische oplossing. Maak van snelle én brede toegang tot innovatie een duidelijke beleidsprioriteit. Geef patiënten perspectief, geef investeerders vertrouwen en geef België opnieuw een plaats aan de Europese top. Alleen zo bouwen we aan een gezondheidszorg die klaar is voor morgen.

De tijd om te handelen is nu.