Samen sterker: de sleutelrol van samenwerking in klinische studies

De ontwikkeling van innovatieve geneesmiddelen is een langdurig en veelzijdig proces, waarbij wetenschappelijke, klinische, regelgevende en organisatorische aspecten nauw met elkaar verweven zijn. Klinische studies nemen in dit proces een centrale plaats in: ze maken het mogelijk om de gegevens te genereren die onmisbaar zijn voor het beoordelen van de werkzaamheid en veiligheid van nieuwe therapieën. Vandaagvereisen deze studies meer dan ooit een nauwe en voortdurende samenwerking tussen de biofarmaceutische sector, onderzoekers, ziekenhuizen, bevoegde autoriteiten en patiënten; dit naarmate de klinische studies evolueren. Klinisch onderzoek is vandaag steeds vaker gebaseerd op complexe, innovatieve ontwerpen om zich te kunnen richten op kleinere populaties, in te spelen op de behoeften van patiënten, een langetermijnopvolging te waarborgen en het onderzoek, waar nodig, te versnellen. In deze context kan geen vooruitgang worden geboekt door één enkele speler binnen het ecosysteem. Het is net de complementariteit van expertise en het delen van kennis die innovatie mogelijk maken.

Een concreet voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van een expertisecentrum voor cel- en gentherapie door het Belgisch Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG). Dit zal het ecosysteem voor klinische studies met cel- en gentherapie in België versterken door de expertise en kennis van de verschillende actoren op dit gebied te bundelen. Dit vertaalt zich onder meer in kortere doorlooptijden voor de beoordeling van aanvragen voor deze studies.

Therapeutische innovatie is tegenwoordig inherent internationaal. Voor bepaalde behandelingen hangt de toegang tot klinische studies of tot de therapieën zelf af van de infrastructuur of de expertise die alleen in bepaalde gespecialiseerde centra beschikbaar is. Dit vereist een nauwe coördinatie tussen landen, maar ook tussen gezondheidszorgstelsels. 

Deze grensoverschrijdende dimensie is essentieel om patiënten gelijke toegang tot innovaties te garanderen, ongeacht waar deze worden ontwikkeld. Het weerspiegelt een ingrijpende evolutie: klinisch onderzoek en innovatie in de gezondheidszorg maken tegenwoordig deel uit van een mondiale logica.

Klinische studies vormen ook een essentieel onderdeel van de positieve spiraal van innovatie, een ecosysteem waarin elke schakel (van onderzoek tot het op de markt brengen en de vergoeding van geneesmiddelen) essentieel is om een duurzame innovatiedynamiek te ondersteunen.

Door onderzoek om te zetten in concrete behandelingen spelen klinische studies een doorslaggevende rol in de toegang tot innovatie. Maar hun rol reikt veel verder en ze dragen bij aan de versterking van het hele ecosysteem van de gezondheidszorg: ze trekken investeringen aan, versterken de infrastructuur van ziekenhuizen, vergroten de kennis van onderzoekers, mobiliseren patiënten in het algemeen en positioneren ons land als een belangrijke speler op het gebied van innovatie. Omgekeerd, als deze fase wordt vertraagd of minder concurrerend is, raakt de hele positieve spiraal in een neerwaartse spiraal. 

Het ondersteunen van klinisch onderzoek betekent dus dat we ervoor zorgen dat de innovatie van vandaag de behandelingen van morgen worden.

In een voortdurend veranderende omgeving is één ding duidelijk: innovatie in de gezondheidszorg berust op het vermogen om samen te werken. Het versterken van de samenwerking tussen de betrokken partijen, het faciliteren van internationale uitwisselingen en het ondersteunen van een gunstig klimaat voor onderzoek zijn essentiële hefbomen om de toegang van patiënten tot nieuwe behandelingen te versnellen. 

Gezien de uitdagingen van morgen kan innovatie dan ook alleen maar collectief zijn.

Nathalie Lambot, pharma.be en Angela Thompson, AstraZeneca, lichten bij Kanaal Z toe waarom het behouden van klinische studies cruciaal is voor de Belgische patiënten en voor de ondernemingen die in ons land in klinische studies investeren.