Belgische patiënten blijven in de Europese middenmoot qua toegang tot innovatie

Jaarlijks berekent de Europese koepelorganisatie EFPIA de W.A.I.T.‑indicator (Waiting to Access Innovative Therapies), een benchmark die de toegang tot innovatie voor de patiënten vergelijkt. De cijfers laten weinig ruimte voor interpretatie. België slaagt er nog steeds onvoldoende in om innovatieve geneesmiddelen tijdig tot bij de patiënt te brengen.

Wachttijden tot terugbetaling blijven hoog, structurele verbetering blijft uit en het aantal goedkeuringen neemt nauwelijks toe. België blijft daardoor steken in de Europese middenmoot op het vlak van snelle, voorspelbare en duurzame toegang tot innovatie. Dat is geen abstract probleem, maar een dagelijkse realiteit voor patiënten die langer moeten wachten op baanbrekende behandelingen.

Die zwakke score op de W.A.I.T.‑indicator heeft gevolgen die verder reiken dan toegang voor patiënten alleen. In een internationale context waarin landen steeds gerichter concurreren om onderzoek, klinische studies en investeringen, is toegang tot innovatie een cruciale graadmeter voor aantrekkelijkheid. Het afdwingen van steeds grotere kortingen op baanbrekende geneesmiddelen blijft daarbij niet zonder gevolgen: moeilijke, trage en onzekere toegang ondermijnt de voorspelbaarheid van het systeem en zendt een signaal uit dat bedrijven niet kunnen negeren.

Dat signaal vertaalt zich vandaag in concrete beslissingen. De Pharma Figures die wij recent publiceerden, tonen aan dat investeringsplannen steeds vaker worden herbekeken of uitgesteld. Nieuwe projecten worden gepauzeerd en toekomstige O&O ‑ en productie‑investeringen benaderd met toenemende voorzichtigheid – niet door een gebrek aan engagement, maar door het afnemende vertrouwen in voorspelbaarheid.

Zo versterken de W.A.I.T.‑indicator en de investeringscijfers elkaar in een negatieve dynamiek. Trage toegang ondermijnt het investeringsklimaat, terwijl uitgestelde investeringen op hun beurt het ecosysteem verzwakken dat nodig is om innovatie naar patiënten te brengen. Wat jarenlang een positieve spiraal was, dreigt stil te vallen.

Innovatie in geneesmiddelen is nochtans geen geïsoleerd beleidsdossier. Ze raakt aan het gezondheidsbeleid, begrotingskeuzes, het onderzoekslandschap en de industriële verankering van ons land. Wanneer die hefbomen niet in samenhang worden benaderd, ontstaan kortetermijnoplossingen met een hoge langetermijnkost – voor patiënten én voor de economie.

Daarom moeten we de W.A.I.T.‑indicator lezen als wat hij is: een duidelijke beleidswaarschuwing. De klok tikt voort. Dit vraagt geen geïsoleerde ingrepen, maar een bewuste en coherente koerswijziging. Maak snelle, voorspelbare en duurzame toegang tot innovatie een expliciete beleidsprioriteit in de komende begrotingsbeslissingen. Verzoen noodzakelijke begrotingsdiscipline met strategische langetermijninvesteringen door stabiele, transparante en betrouwbare spelregels te voorzien. Innovatieve behandelingen zijn daarbij geen loutere uitgavenpost, maar een investering met aantoonbaar rendement op meerdere domeinen: betere gezondheidsuitkomsten, meer efficiëntie in de zorg en duurzame economische toegevoegde waarde. 

Een beleidskeuze die rechtstreeks bijdraagt aan de veerkracht en toekomstbestendigheid van ons zorgsysteem en onze economie.