3–73–1: Drie eenvoudige cijfers achter een complex gezondheidsverhaal

België hoort nog altijd bij de top drie van farmalanden in Europa, met een sterk ecosysteem van bedrijven, universiteiten, ziekenhuizen en productie. Maar internationaal staan we onder druk. Voor het eerst vallen we uit de Europese top drie voor jobs en productiviteit.

Het Report to Society toont hoe belangrijk de sector is. De farmabedrijven zijn al jaren exportkampioen, goed voor een stevig deel van de Belgische uitvoer en tienduizenden hooggekwalificeerde banen. Maar 2025 is ook een kanteljaar: strengere begrotingen, nieuwe spelregels in sleutelmarkten en een terugval in investeringen duwen de grafieken omlaag. We leven in tijden van besparingen, prijsdruk en verstoorde toeleveringsketens. We hebben in Europa lang gesurft op de bereidwilligheid van de Verenigde Staten om innovatie te stimuleren en te valoriseren. Dat staat nu onder druk. Anderen zullen niet blijven betalen voor de investeringen die wij zelf niet meer aandurven . In de eindafrekening mogen het niet de Belgische innovatie en zeker niet de patiënt zijn die de rekening betalen.

Het tweede cijfer, 73, gaat over de winst in levensverwachting. Studies schatten dat ongeveer 73 % van de extra levensjaren in rijke landen te danken is aan nieuwe geneesmiddelen. Ze zorgen voor minder ziekenhuisopnames en complicaties, maar ook voor meer gezonde jaren en hogere productiviteit. In een vergrijzende samenleving is dat geen luxe. Alzheimer, Parkinson, nieuwe kankers: die genezen we niet met wat vandaag in onze medicijnkast te vinden is. We hebben grensverleggende geneesmiddelen nodig als we willen dat mensen langer gezond blijven en werken. Een noodzaak die des te belangrijk is nu we door de pensioenhervorming langer aan de slag moeten blijven, langdurig zieken sneller moeten worden geherïntegreerd op de arbeidsmarkt en we ook langer leven.

Dan is er nog dat ene cijfer: 1. Geneesmiddelen vertegenwoordigen in België ongeveer 1 op de 10 euro van het gezondheidszorgbudget en zo’n 1,1 procent van het bbp. Dat is dus een zeer beperkt deel van de zorguitgaven. Wie zegt dat innovatieve geneesmiddelen te veel op het gezondheidsbudget wegen, vergist zich. De afgelopen decennia werd zelfs zwaar bespaard op het geneesmiddelenbudget. Waren we op het peil van 20 jaar geleden gebleven, dan zouden we nu over zo’n 3 miljard euro meer middelen beschikken om patiënten te behandelen en innovatie toe te laten in de gezondheidszorg. Elke euro die we vandaag investeren in doeltreffende therapieën levert tot wel 4 euro op aan vermeden zorg o.m. door minder complicaties, minder arbeidsongeschiktheid en meer levenskwaliteit.

In het politieke debat gaat de aandacht veel te vaak naar de goedkoopste geneesmiddelen, vooral om het budget nog verder te drukken. Maar dat zijn oude geneesmiddelen, gebaseerd op de wetenschap van zo’n 10 à 15 jaar terug, vaak kopieën van middelen die ooit grensverleggend waren. Oude geneesmiddelen zijn een goed medicijn voor een zieke begroting, maar niet altijd voor een zieke patiënt. Als we twintig jaar geleden enkel de goedkoopste geneesmiddelen bleven terugbetalen, dan stierven vandaag nog veel mensen aan bepaalde kankers of aan hiv. Zonder innovatie valt de pijplijn van verbetering doodgewoon stil.

De inzet van dat debat gaat verder dan de winst- en verliesrekening van één sector. Een coherente life sciences-strategie, die klinische studies en productie hier verankert, een vergoedingssysteem dat grensverleggende geneesmiddelen prioriteert en een beleid dat voldoende investeert in innovatie, bepalen of de cirkel van economische groei, gezonde levensjaren en een duurzame sociale zekerheid rond blijft.