Europese Dag voor de Rechten van de Patiënt: van bescherming naar partnerschap
Onder het thema “Empowered citizens, personalised care: a new era for prevention in Europe” staat de Europese Dag van de Rechten van de Patiënt dit jaar volledig in het teken van preventie en sterkere patiëntenparticipatie. Ook pharma.be sluit zich hierbij aan en benadrukt de nood aan een verdere evolutie naar een zorgmodel waarin burgers niet langer louter bescherming genieten, maar actief worden betrokken als volwaardige partners.
België zet in op actieve patiëntenparticipatie
Op de Europese Dag voor de Rechten van de Patiënt staan we stil bij de belangrijke stappen die België de afgelopen jaren zette om patiëntenrechten te versterken. De oorspronkelijke Wet Patiëntenrechten uit 2002 bood vooral juridische bescherming, maar hield nog onvoldoende rekening met de evolutie naar een meer participatief zorgmodel.
In 2023 werd het wetsontwerp grondig herwerkt. De Wet Patiëntenrechten vormt het wettelijke kader dat de positie van de patiënt in de Belgische gezondheidszorg vastlegt en versterkt. Het garandeert onder meer het recht op duidelijke en begrijpelijke informatie, vrije toestemming, inzage in het patiëntendossier en respect voor de persoonlijke levenssfeer.
Daarmee maakt België de overgang van een eerder statisch beschermingskader naar een modern model waarin samenwerking, dialoog en de patiënt als actieve partner centraal staan. Twee jaar na de inwerkingtreding van de gewijzigde wet zien we vooral positieve effecten, zowel in het maatschappelijke debat als in de dagelijkse zorgpraktijk.
De gewijzigde Wet Patiëntenrechten is nu twee jaar van kracht. Ik merk dat over het algemeen er positief wordt gereageerd op de wijzigingen. Uiteraard is er ook wel kritiek te horen, vaak over gemiste kansen, maar de algemene perceptie is positief. Wat ik vooral merk is dat de wijziging er voor heeft gezorgd dat er terug meer over gesproken wordt. En in die gesprekken is er veelal ruimte voor zowel het standpunt van de patiënt, als voor de zorgverlener. Dat men hierover terug spreekt en tracht constructieve oplossingen te vinden, lijkt mij een heel mooie verwezenlijking! Hopelijk blijft het debat levendig en wordt de gezondheidszorg zo elke dag wat kwaliteitsvoller en in het bijzonder meer patiëntgericht.
Preventie als kern van patiëntenrechten
De Europese Dag voor de Rechten van de Patiënt benadrukt het cruciale belang van preventie in een gezondheidscontext die steeds complexer wordt. Niet‑overdraagbare aandoeningen zoals cardiovasculaire ziekten, kanker, diabetes en chronische longaandoeningen wegen vandaag al zwaar op de gezondheidszorg, en hun impact neemt nog toe met de leeftijd. Door gericht in te zetten op preventie, screening en tijdige interventie kunnen ernstige gezondheidsproblemen worden voorkomen of uitgesteld. Dat helpt mensen langer gezond en actief te blijven en beperkt tegelijk de nood aan intensieve en langdurige zorg. Ook infectieziekten blijven een blijvende uitdaging, zeker voor ouderen en mensen met chronische aandoeningen. Terugkerende uitbraken van respiratoire infecties zoals griep, RSV of COVID‑19 zetten zorgsystemen elk jaar opnieuw onder druk. Een sterke focus op preventie vereist daarom goed geïnformeerde patiënten die hun gezondheid begrijpen en bewust kiezen voor preventieve maatregelen. Wanneer die preventieve aanpak wordt ondersteund door duidelijke patiëntenrechten, versterkt dat het vertrouwen in de gezondheidszorg en draagt het bij tot een veerkrachtig en duurzaam zorgsysteem.
Initiatieven en bewustmaking rond patiëntenrechten
Verschillende initiatieven worden genomen om burgers beter te informeren over hun patiëntenrechten. Daarbij gaat onder meer aandacht naar het recht op inzage in het patiëntendossier en naar de manieren waarop patiënten toegang kunnen krijgen tot hun gezondheidsgegevens, onder andere via digitale gezondheidsplatformen. In dat kader verspreiden onder meer het Vlaams Patiëntenplatform (VPP) en de Ligue des Usagers des Services de Santé (LUSS) informatie en publicaties over patiëntenrechten, e‑gezondheid en gegevensbescherming. Dergelijke informatie‑initiatieven dragen bij tot een beter begrip van patiëntenrechten en ondersteunen patiënten om een actievere rol op te nemen in hun zorgtraject.
Samen bouwen aan patiëntgerichte zorg
De Europese Dag voor de Rechten van de Patiënt maakt duidelijk dat patiëntenrechten vandaag verder reiken dan louter bescherming. Ze vormen de basis voor een zorgmodel waarin burgers, zorgverleners en beleidsmakers samen verantwoordelijkheid opnemen. Door patiënten te erkennen als actieve partners, versterken we niet alleen de kwaliteit van de zorg, maar ook de preventieve kracht en duurzaamheid van onze gezondheidszorg in België en Europa.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief
Wil je op de hoogte blijven van het reilen en zeilen binnen de farma-industrie, schrijf je dan in op onze nieuwsbrief!