Wereld Alzheimer Dag : onderzoek opent de weg naar de toekomst

19/09/2014

Ter gelegenheid van de Wereld Alzheimer Dag op 21 september 2014, wijst pharma.be erop dat de farmaceutische industrie en universiteiten onverminderd het onderzoek naar de ziekte van Alzheimer verderzetten.


Feiten en cijfers 

Dementie, waarvan de ziekte van Alzheimer de meest voorkomende vorm is (zo'n 70 % van de dementerende mensen heeft de ziekte van Alzheimer [1]), is snel uitgegroeid tot één van 's werelds belangrijkste uitdagingen voor de publieke gezondheid. Recente gegevens [2] tonen aan dat de huidige impact en de toekomstige gevolgen van Alzheimer sterk werden onderschat. Deze ramen wereldwijd het aantal patiënten, die in 2013 aan een vorm van dementie leden, op 44 miljoen (bijna 0,63 % van de wereldbevolking). Verwacht wordt dat dit aantal exponentieel zal blijven toenemen tot 75 miljoen in 2030 en 135 miljoen in 2050.  
In België lijden zo'n 165 000 mensen aan een vorm van dementie [3] (zo'n 1,5 % van de bevolking). Dit aantal zou slechts het topje van de ijsberg vormen. Vermoedelijk werd de aandoening bij vele patiënten nog niet gediagnosticeerd, voornamelijk vanwege de taboesfeer die er rond heerst. 

Het belang van preventie en sensibilisering 
Preventie en sensibilisering zijn uiterst belangrijk. Onderzoek wijst uit dat een al dan niet gezonde levensstijl [4] en de aandoeningen die hieraan mogelijks mee verbonden zijn, zoals diabetes [5] , zwaarlijvigheid en de verstopping van bloedvaten, eveneens een verhoogd risico in de hand kunnen werken. Onlangs werd ook een verband aangetoond tussen een tekort aan vitamine D en een verhoogd risico op Alzheimer [6]. 

Bestaande behandelingen verbeteren de levenskwaliteit van de patiënt 
De ziekte van Alzheimer werd voor het eerst gediagnosticeerd in 1906 door de Duitse arts Aloïs Alzheimer. Sindsdien is er veel onderzoek gedaan naar deze ziekte en werden er vier genen geïdentificeerd [7]. Ondanks de intensiteit van het onderzoek zijn we tot op heden niet in staat Alzheimer te voorkomen of te genezen. De afgelopen 15 jaar werden er meer dan 100 experimentele Alzheimer-medicijnen getest met het oog op de totale genezing van de patiënt, maar tot op heden zonder het verhoopte resultaat [8] . De beschikbare geneesmiddelen zijn gericht op het afremmen van de cognitieve aftakeling van de patiënt en de hiermee gepaard gaande symptomen. Op deze manier dragen zij wezenlijk bij tot de levenskwaliteit van de patiënt. Zij worden, indien aan bepaalde voorwaarden voldaan wordt, terugbetaald in België [9]. 

Onderzoek opent de weg naar de toekomst 
Onderzoekers realiseerden recentelijk verschillende belangrijke doorbraken. De huidige onderzoeken zijn voornamelijk gericht op het verder ontcijferen van de onderliggende mechanismen van de ziekte met als voornaamste doelstelling de onomkeerbare letsels die deze aan de hersenen veroorzaakt, te voorkomen.
België behoort op wereldniveau tot de koplopers op het vlak van klinisch onderzoek. De Belgische farmaceutische industrie blijft, in nauwe samenwerking met de universiteiten, onverminderd investeren in het onderzoek naar de ziekte van Alzheimer. Momenteel worden 18 klinische studies naar de ziekte uitgevoerd door farmaceutische bedrijven en 2 door universiteiten. Onlangs werden 10 klinische studies bij volwassenen afgesloten in België. Deze zijn nog lopende in de andere betrokken landen [10].
Onlangs publiceerden Belgische wetenschappers de resultaten van hun onderzoek naar de werking van "tau-kluwens". Dit is een opstapeling van eiwitten in de hersenen die Alzheimer veroorzaakt [11]. Een ander Belgisch team bestudeert bijvoorbeeld stamcellen bij embryonale zebravisjes en verwierf zo nieuwe inzichten in hoe neurodegeneratieve ziekteprocessen, zoals Alzheimer, het menselijke brein aantasten [12]. 

Ook in andere landen van Europa wordt intensief onderzoek verricht naar de ziekte. Zo ontwikkelde een team Britse vorsers een veelbelovend geneesmiddel dat het afsterven van hersencellen bij Alzheimer patiënten zou kunnen voorkomen [13] . Een ander team Britse wetenschappers zette een belangrijke stap in het ontwikkelen van een bloedtest die een vroege opsporing van de ziekte zou moeten mogelijk maken [14].

Catherine Rutten, CEO pharma.be: "Door ons leiderschap in O&O te koesteren, draagt België wezenlijk bij aan de toekomstige ontrafeling van de ziekte van Alzheimer en de ontwikkeling van steeds efficiëntere behandelingen. De ontwikkeling van de kenniseconomie met het oog op het welzijn van de patiënt staat voor ons bovenaan de agenda.

[1] "De ziekte van Alzheimer", website van Alzheimer Nederland
[2] Rapport "The Global Impact of Dementia 2013-2050", Alzheimer's Disease International (ADI)
[3] "Onderzoek geeft hoop", Website Stichting Alzheimer Onderzoek België
[4] "One in three cases of Alzheimer's worldwide potentially preventable, new estimate suggests", website University of Cambridge, 15 juli 2014
[5] "If diabetes causes Alzheimer's, we can beat it", New Scientist, november 2013
[6] "Link between vitamin D, dementia risk confirmed", Sciencedaily.com, augustus 2014
[7] "Geschiedenis", Website Internationale Stichting Alzheimer Onderzoek
[8] Persbericht "Study paves the way for a blood test to predict Alzheimer's", Reuters, 7 juli 2014
[9] De voorwaarden van terugbetaling zijn opgenomen in het KB van 21 december 2001, bijlage 1 , hoofdstuk 4
[10] EU clinical trials register, www.clinicaltrialsregister.eu
[11] Persbericht "Nieuw licht op oorzaak ziekte van Alzheimer", KU Leuven, 19 juni 2014
[12] Persbericht "Zebravisjes helpen ziekte van Alzheimer ontrafelen", Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) en KU Leuven, 19 augustus 2014
[13] Artikel "Lab mice breakthrough offers Alzheimer's hope", MedicalXpress, 10 oktober 2013
[14] Persbericht "Study paves the way for a blood test to predict Alzheimer's", Reuters, 7 juli 2014